Historia Katedry - Katedra Kryminalistyki WPiA US w Katowicach

Przejdź do treści

Menu główne:

Historia Katedry

Więcej o nas
W 2014r. Prof. zw. dr hab. Tadeusz Widła Kierownik Katedry Kryminalistyki UŚ tak zaprezentował historię
KATEDRY KRYMINALISTYKI Uniwersytetu Śląskiego.

„Czterdzieści lat minęło …”, a właściwie zaczyna mijać; czterdzieści lat istnienia Katedry Kryminalistyki na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego. Jak je opisać krótkim tekstem; przedstawić ludzi, prowadzone przez nich badania naukowe i ich działalność opiniodawczą, dydaktykę świadczoną kolejnym rocznikom studentów WPiA?



Dydaktyka
 Katedra jest zespołem nie tylko naukowym, ale i dydaktycznym; ciąży na nas powinność współuczestnictwa w przygotowaniu dobrze wyedukowanego prawnika. Realizując tę powinność prowadzimy fakultatywne zajęcia z kryminalistyki – zawsze z ochotą wybierane przez studentów. Najpierw był to wykład z ćwiczeniami; a obecnie konwersatoria tematyczne. Studenci uczęszczają na konwersatoria z techniki kryminalistycznej, taktyki kryminalistycznej, psychologii osobowych źródeł informacji oraz z informatyki śledczej. Obligatoryjnie wszyscy studenci uczęszczają na zajęcia z logiki (wykłady i ćwiczenia), prowadzone przez pracowników Katedry – tematycznie zorientowane z preferencją dla logiki dowodzenia sądowego. Pracownicy Katedry przygotowali dla studentów najpierw dwutomowy skrypt do kryminalistyki (dwa wydania), podręcznik: Kryminalistyka (dwa wydania), podręcznik do logiki (trzy wydania); byli też członkami zespołów, które przygotowały inne podręczniki.
 Od początku istnienia Katedry prowadzone są seminaria magisterskie/dyplomowe; na których dotąd prace przygotowało ok. 700 osób. Często podejmowane w nich są istotne problemy badawcze (na miarę możliwości studentów); wymagające przeprowadzania kwerend lub eksperymentów naukowych. Wyniki niektórych badań znajdują odpowiednie wykorzystanie w praktyce opiniodawczych. Prace były wielokrotnie nagradzane na ogólnopolskich konkursach (im. T. Hanauska i im. J. Sehna); a także były bazą artykułów i referatów wygłaszanych przez absolwentów na konferencjach naukowych (w tym międzynarodowych).  
Praktyka opiniodawcza.
 Od początku swego istnienia Katedra Kryminalistyki, jako jednostka opiniodawcza, a także jej pracownicy, jako biegli sądowi wykonywali ekspertyzy dla organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Najpierw były to ekspertyzy dokumentów, później (od 1977r.) także poligraficzne (wariograficzne); a sporadycznie także badania autentyczności obrazów. Niezależnie od wkładu w prawidłowość sądzenia, działalność opiniodawcza dostarczała inspiracji do podejmowania istotnych problemów badawczych; a także dostarczała materiałów czyniących dydaktykę ciekawą i przygotowującą przyszłych prawników do właściwego korzystania z biegłych.
Współpraca naukowa i środowiskowa.
 Naukowiec, zwłaszcza uprawiający dyscyplinę użytkową, nie może się chronić w przysłowiowej wieży z kości słoniowej. Stąd już w początkach swego istnienia nawiązaliśmy współpracę z ekspertami z milicyjnych/policyjnych laboratoriów. Spotykaliśmy się na seminariach, na których dzieliliśmy się doświadczeniami; wzajemnie użyczaliśmy sobie sprzęt (w pierwszym okresie istnienia Katedry to raczej my byliśmy beneficjentami tych użyczeń). Od początku też łączyły nas bliskie więzy z ekspertami milicyjnymi/policyjnymi. I nie tylko wspólnota zainteresowań to spowodowała, ale i relacje międzyludzkie. Intelektualna otwartość kolegów „w służbowych garniturach” z pewnością temu sprzyjała. Nie bez znaczenia wydają się też relacje osobiste; przyjaźń, której nie popsuły nawet ówczesne zdarzenia, w tym stan wojenny. We wszystkich sprawach, naukowych i politycznych, potrafiliśmy się spierać – ale nie kłócić.
 Milicyjni/policyjni eksperci, a także pracownicy szkół oficerskich (w Szczytnie i w Legionowie) uczestniczyli w konferencjach w Chęcinach. Bez fałszywej skromności możemy donieść, że udało się tam stworzyć właściwą atmosferę (obowiązywała reguła kooperacji negatywnej – krytykujemy się, by można się było poprawiać). Niewiele było wtedy takich forów, na których eksperci i naukowcy „resortowi” przy tym samym stole siadali z naukowcami z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego lub Papieskiej Akademii Teologicznej. Dyskutowali problemy naukowe i nikomu nie przeszkadzały różnice poglądów politycznych. Warto o tym wspomnieć w czasach, w których związki między ośrodkami naukowymi i ekspertami policyjnymi się rozluźniły.


Ludzie.
  Podobno „kadry stanowią o wszystkim”. A jednak w przypadku Katedry Kryminalistyki UŚ o wszystkim stanowił przypadek. Pierwszym pracownikiem Katedry, wtedy Zakładu, był Zdzisław Kegel, podówczas docent; który do Katowic przybył z Uniwersytetu Wrocławskiego (wtedy jeszcze noszącego imię B. Bieruta). I to jemu, w 1974 r. powierzono organizację Zakładu Kryminalistyki. W ramach wtedy istniejącego Instytutu Prawa Sądowego WPiA UŚ. Wraz z nim przybył inż. Kamil Sambor, pracownik naukowo-techniczny; a dołączył mgr Marek Legień, słuchacz Studium Doktoranckiego WPiA UŚ, także absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego. Skład uzupełnili absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego, którzy do zespołu dołączyli niezależnie od siebie: mgr Antoni Feluś (filolog) i mgr Tadeusz Widła, słuchacz Studium Doktoranckiego WPiA UŚ. Jedynym miejscowym, absolwentem WPiA UŚ był mgr Kazimierz Zgryzek. Tak ukształtował się zespół – współpracowników i przyjaciół. Rok później do zespołu dołączył mgr Jerzy Konieczny (chemik).
  Skład tego zespołu ewoluował. W 1977 r. do Wrocławia powrócili: doc. dr hab. Zdzisław Kegel i inż. Kamil Sambor. Funkcję kierownika objął doc. dr hab. Jan Widacki, przybyły z Krakowa (UJ). W miejsce K. Sambora zatrudniono mgr Feliksa Sorokę; a po jego odejściu Wojciecha Ziółkowskiego, do dziś technicznego pracownika Katedry.
  Pracownicy awansowali – naukowo i w hierarchii służbowej Uniwersytetu.  W 1976 r. stopień doktora nauk prawnych i etat adiunkta uzyskał Antoni Feluś – później doktor habilitowany i tytularny profesor. Rok później doktoraty obronili: Marek Legień i Tadeusz Widła, po czym zatrudniono ich na stanowiskach adiunktów naukowo-badawczych. W następnym roku obronili doktoraty i zostali adiunktami: Jerzy Konieczny i Kazimierz Zgryzek. Zmienił się też status zespołu – Zakład Kryminalistyki przekształcono w Katedrę (w 1980 r.).
  Dalsze zmiany w tym składzie, to:
· Odejście dr. Marka Legienia: najpierw na Uniwersytet Wrocławski, a następnie do Katedry Medycyny Sądowej Śląskiej Akademii Medycznej.
· Odejście dr. Kazimierza Zgryzka – do Katedry Postępowania Karnego WPiA UŚ (którą obecnie kieruje).
· Odejście prof. dr. hab. Jana Widackiego – najpierw na Katolicki Uniwersytet Lubelski, potem do służby państwowej (Wiceminister Spraw Wewnętrznych); obecnie Dziekana Wydziału Prawa i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. Frycza Modrzewskiego.
· Odejście dr. hab. Jerzego Koniecznego – najpierw do służby państwowej (Szef Urzędu Ochrony Państwa, Minister Spraw Wewnętrznych), później do Krakowskiej Akademii im. Frycza Modrzewskiego.
· Odejście prof. dr. hab. Antoniego Felusia – na zasłużoną emeryturę.
  Jedni odchodzili, inni przychodzili. Najpierw mgr (obecnie dr hab.) Dorota Zienkiewicz, wtedy i nadal sędzia w sprawach cywilnych. Potem mgr Michał Gramatyka (obecnie doktor, przejściowo odszedł do przemysłu i polityki), mgr Adam Buczek (obecnie dr, odszedł do prywatnego szkolnictwa), mgr (obecnie dr hab.) Marek Leśniak i mgr Sylwia Ławrentjew (asystentka). Przejściowo w skład zespołu wchodzili też: mgr Michał Śliwiok i mgr Joanna Lukaszkiewicz – doktoranci.  
Badania naukowe
  Od początku główną orientacją badawczą była problematyka ekspertyzy dokumentów. Podejmowano więc badania – teoretyczne i empiryczne –                  z zakresu psychofizjologii i patologii funkcjonowania osobniczego nawyku pisarskiego, stylistyki sądowej, technicznych badań dokumentów oraz autentyfikacji dzieł sztuki (w tym zwłaszcza problematyki sygnowania obrazów i grafiki); a postęp naukowo-techniczny sprawił, że także problematykę badań dokumentów wytwarzanych technikami cyfrowymi.
  Od 1977 r. prowadzimy badania z dziedziny ekspertyzy poligraficznej (wariograficznej) – zarówno jako zadania własne, jak i jako zadania finansowane z zewnętrznych grantów.
  Osobny dział to logika dowodzenia sądowego (w tym w szczególności problematyka oceny dowodu z opinii biegłego) oraz metodologia badań prowadzonych przez tzw. nauki sądowe: kryminalistykę, medycynę sądową, psychiatrię i psychologię sądową.
Nauka to także wymiana myśli. Owocem naszych badań jest kilkaset publikacji naukowych, autorstwa pracowników Katedry – artykułów i książek; a także liczne referaty i wystąpienia na krajowych i zagranicznych konferencjach naukowych.. Już w roku powstania Katedry zorganizowaliśmy sympozjum naukowe (Zagadnienia dowodu z ekspertyzy pismoznawczej), poświęcone problematyce badań dokumentów, w 1977 r. sympozjum na temat ekspertyzy poligraficznej/wariograficznej (Wykorzystanie ekspertyzy poligraficznej w sprawach kryminalnych); a w trzydziestą rocznicę powstania Katedry sympozjum naukowe (Obszary badawcze współczesnej kryminalistyki), połączone z krajowym zjazdem katedr kryminalistyki (z udziałem naukowców zagranicznych). W latach 1979-1988 r. organizowaliśmy cykliczne, coroczne spotkania w Chęcinach; poświęcone problematyce metodologii badań naukowych w naukach sądowych. Wydrukowane materiały z tych sympozjów/konferencji należą do poszukiwanych; a ich zawartość jest często cytowana w literaturze przedmiotu.  
Działalność naukowa to nie tylko badania własne i doskonalenie – w tym także awanse naukowe – pracowników Katedry, ale i kształcenie nowej kadry. Warto więc wspomnieć, że pod promotorską opieką pracowników Katedry 25 osób przygotowało dysertacje i uzyskało stopnie doktora nauk prawnych.
Zaczynaliśmy w trzech niewielkich pokojach (z ciemnią na strychu) przy ul. Bankowej 8. Wyposażenie podstawowe: mikroskopy, infraskopy, lampy UV, sprzęt do chromatografii cienkowarstwowej, digestorium i szkło laboratoryjne oraz poligraf wypożyczony z UJ.
Od 2005 r. zajmujemy segment piętra w budynku WPiA Uś, o powierzchni  ok. 500 m². Dzięki grantom dysponujemy wyposażeniem o wielomilionowej wartości; dobranym pod obie orientacje (badania dokumentów i ekspertyza poligraficzna) – w tych dziedzinach odpowiadający temu, czym dysponują: Instytut Ekspertyz Sądowych, laboratorium NBP lub Centralne Laboratorium Kryminalistyczne KGP.
® 2017 Uniwersytet Śląski Wydział Prawa i Administracji w Katowicach. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Katedra Kryminalistyki
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego